دهانت را می بويند

مبادا که گفته باشی دوستت می ‌دارم.

دلت را می ‌بويند

روزگار غريبی ست، نازنين

و عشق را

کنار تيرک راهبند

تازيانه می‌زنند.

عشق را در پستوی خانه نهان بايد کرد

در اين بن‌بست کج وپيچ سرما

آتش را

به سوخت‌بار سرود و شعر

فروزان می دارند.

به انديشيدن خطر مکن.

روزگار غريبی‌ست، نازنين

آن که بر در می‌کوبد شباهنگام

به کشتنِ چراغ آمده است.

نور را در پستوی خانه نهان بايد کرد

آنک قصابان‌اند

بر گذرگاه‌ها مستقر

با کنده و ساتوری خون‌آلود

روزگار غريبی‌ست، نازنين

و تبسم را بر لب‌ها جراحی می‌کنند

و ترانه را بر دهان.

شوق را در پستوی خانه نهان بايد کرد

کباب قناری

بر آتش سوسن و ياس

روزگار غريبی‌ست، نازنين

ابليس پيروزمست

سور عزای ما را بر سفره نشسته است.

خدا را در پستوی خانه نهان بايد کرد.

احمد شاملو

غلامرضا خوش فر[1]

1-عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران khoshfarf@yahoo.com

هوالمحبوب

عنوان مقاله :

تحلیل اعتماد به اقشار اجتماعی با تأکید بر اعتماد به روزنامه نگاران

(مقایسه یافته های پیمایش ارزشها و نگرشهای ایرانیان در گرگان و کل کشور  )

چکیده :

هدف اصلی این مقاله نشان دادن میزان اعتماد به اقشار مختلف جامعه با تأکید بر اعتماد به روزنامه نگاران است . مفهوم اعتماد اجتماعي هم به عنوان ويژگي افراد، ويژگي ارتباطات اجتماعي و هم ويژگي­هاي نظام اجتماعي با تأكيد بر رفتار مبتني بر تعاملات و سوگيري­ها در سطح فردي مفهوم­سازي شده است. برای تجزیه و تحلیل میزان اعتماد ، در این مقاله  از روش تحلیل ثانویه استفاده شده است. داده ها شامل یافته های پیمایش ملی ارزشها و نگرشهای ایرانیان در سال 1380 می گردد. نتایج نشان می دهند که ؛ الگوی اعتماد در هر دو سطح محلی (گرگان ) و ملی (کل کشور) کاملاً یکسان است. جایگاه روزنامه نگاران در میان اقشار 16 گانه مورد بررسی در حد « متوسط« قرار گرفته است و در کل کشور بیشتر از شهر گرگان است. میزان اعتماد به بنگاه داران ، تجار و بازاریان  و کسبه در حد «خیلی کم« و «کم» قرار دارد در حالیکه معلمان ، اساتید دانشگاه و ورزشکاران در بالاترین جایگاه اعتماد قرار گرفته اند. در مقوله اعتماد تعمیم یافته یا اعتماد انتزاعی ، اعتماد مردم به گروههای مربوطه در حد «زیاد»  قرار دارد. خانواده در میان گروههای اجتماعی و شبکه های ارتباطی بیشترین اهمیت را در ایجاد و حفظ  اعتماد دارا می باشد.

واژگان کلیدی : اعتماد عمومی ، اعتماد تعمیم یافته ، گروهها و اقشار اجتماعی

Key words: Public Trust, Generalized Trust, Social Groups and Stratifications.

اعتماد به نهادهای اجتماعی به عنوان اعتماد انتزاعی یا تعمیم یافته بخشی از مولفه های اصلی سرمایه اجتماعی را تشکیل می دهد که در بسیاری از مطالعات انجام شده در تقاط مختلف جهان ، رابطه بین اعتماد نهادی و مشارکت سیاسی به اثبات رسیده است . آنتونی گيدنز اعتماد به نظامهاي انتزاعي يا اعتماد تعميم يافته را اينگونه خلاصه مي كند : « روابط اعتماد براي فاصله گيري گسترده زماني – مكاني كه ملازم مدرنيت است ، نقشي بنيادي دارد. اعتماد به نظامها ، صورت پايبند يهاي بي چهره اي را به خود مي گيرد كه طي آن ايمان به كار آييهاي دانشي كه شخص عادي تقريباً ٌاز آن چيزي نمي داند ، حفظ مي شود.  نقاط دسترسي همان پيوند گاههايي اند كه در آنجا ها اعتماد را مي توان حفظ يا بنا كرد » ( گيدنز ، 1380 ، ص 105 ). گيدنز براي نشان دادن نقطه مقابل اعتماد از مفهوم و اصطلا ح «بي اعتمادی» استفاده مي كند كه شامل اعتماد نسبت به اشخاص و نظا مهاي انتزاعي مي گردد( گيدنز ، 1380 ، ص 119 ).

 هدف اصلی این مقاله نشان دادن ارتباط بین اعتماد انتزاعی با مشارکت سیاسی شهروتدان در استان گلستان می باشد. علاوه بر این ارتباط بین اعتماد انتزاعی با آگاهی انتخاباتی و متغیر های زمینه ای مانند سن و جنس و تحصیلات و شغل افراد نمونه نیز مورد توجه قرار می گیرد. روش تحقیق از نوع پیمایشی و ابزار سنجش ، پرسشنامه می باشد .برای سنجش میزان مشارکت سیاسی شهروندان از مدل هنجار یابی شده مایکل راش استفاده شده است  جامعه آماری شامل کلیه شهروندان 15 ساله و بیشتر ساکن در نقاط شهری استان گلستان در آبان ماه سال 1385 می شود که تعداد 1150 نفر از آنان به عنوان نمونه آماری ، به طور تصادفی از بلوکهای شهری در دو مرحله انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته اند. روایی سوالات با اسفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای اعتماد انتزاعی 8723/0 و برای مشارکت سیاسی 7129/0 حاصل شده است .

یافته های پژوهش نشان می دهند که بین اعتماد انتزاعی با مشارکت سیاسی ارتباط مستقیم قوی و معنی داری در حد 99 درصد اطمینان وجود دارد در حالیکه  ارتباط بین اعتماد انتزاعی با آگاهی های انتخاباتی (سیاسی) مردم بسیار ناچیز بوده و از لحاظ آماری معنی دار نیست. همچنین ارتباط بین سن با اعتماد انتزاعی مثبت بوده در حالیکه ارتباط بین تحصیلات با اعتماد انتزاعی منفی می باشد. مقایسه میانگین ها نشان می دهد با وجود این که اعتماد انتزاعی در میان زنان بیش از مردان است ، مشارکت سیاسی و آگاهی انتخاباتی در میان مردان بیش از زنان می باشد. همچنین در حالیکه اعتماد انتزاعی و مشارکت سیاسی در میان متأهلین بیش از مجردین است ، آگاهی انتخاباتی در میان مجردین بیش از متأهلین می باشد.

واژگان کلیدی: اعتماد انتزاعی ، مشارکت سیاسی، آگاهی انتخاباتی ، استان گلستان.

Key Words: Institutional Trust, Political participation, Electoral Information, Golestan Province.

چکیده مقاله

عنوان : سرمایه اجتماعی و  استفاده از فناوری اطلاعات

 (مطالعه موردی : مدارس متوسطه استان گلستان)

غلامرضا خوش فر

از یک طرف ، سرمايه اجتماعي مجموعه‌اي از منابع و ذخاير ارزشمندي است كه به صورت نهفته در روابط اجتماعيِ گروه‌هاي نخستين، ثانوي و در سازمان اجتماعي جامعه (نهادهاي رسمي و غيررسمي) وجود دارد و از طريق اين منابع، كنش‌هاي كنشگران را در سطوح مختلف خرد، مياني و كلانِ جامعه، آسان، سريع، كم‌هزينه و مطمئن مي‌سازد و بدين وسيله آنان را در رسيدن به اهداف مشترك كمك مي‌كند و خود شامل عناصر اصلی نظیر؛ شبكه هاي مشاركت مدني ، هنجارهاي معامله متقابل و اعتماد اجتماعی می باشد . از طرف دیگر ، فناوري اطلاعات به عنوان عمده ترين محور تحول و توسعه در جهان بوده و دستاوردهاي ناشي از آن نيز آنچنان با زندگي مردم عجين گشته كه رويگرداني و بي توجهي به آن اختلالي عظيم را در جامعه ، رفاه و آسايش مردم به وجود مي آورد . در حال حاضر بسياري از روابط ، تبادلات اطلاعاتي ، اقتصادي ، فرهنگي ، مبادله دستاوردهاي علمي ، دستيابي به آخرين تكنولوژي ها از طريق فناوري اطلاعات ممكن مي گردد به طوري كه در حال حاضر بيش از 60 درصد امور روزمره روستائيان در كره جنوبي از طريق شبكه هاي اينترنتي انجام مي گيرد و اين درصد در مناطق شهري به بيش از 85 درصد مي رسد . بدین ترتیب ، فناوری اطلاعات ناظر بر تمام فنونی است که در آنها از رایانه و فناوری ارتباطات برای ایجاد ، ذخیره سازی ، نمایش ، تبادل و مدیریت اطلاعات استفاده می شود . به لحاظ نظری تصمیم افراد جامعه برای استفاده از یک فن جدید مانند رایانه و یا اینترنت در قالب کنش اجتماعی قابل یررسی است . نگاهي به منابع مربوط به بحث سرمايه اجتماعي نشان مي دهد كه مفهوم « سرمايه اجتماعي» معطوف به كنش اجتماعي است و سرمايه اجتماعي در واقع توا نايي گسترش كنش است و آن را غني مي سازد و به تعبیری منبع كنش اجتماعي محسوب می شود. بر اساس این پشتوانه نظری در این نوشته سعی بر این است تا نشان داده شود که میزان و نحوه ی استفاده از فناوری اطلاعات ، چگونه تحت تأثیر سرمایه اجتماعی و ابعاد آن قرار می گیرد. روش پژوهش از نوع پیمایشی بوده و جامعه آماری آن ؛ کلیه دانش آموزان ، دبیران و مدیران مدارس متوسطه دارای کارگاه فناوری اطلاعات در استان گلستان در سال 1384 بوده اند که تعداد 525 نفر از آنها( 392 نفر دانش آموز، 98 نفر دبیر و 49 نفر مدیر )  با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهند که رابطه مثبت و معنی داری بین سرمایه اجتماعی و ابعاد آن، با میزان و نحوه ی استفاده از فناوری اطلاعات وجود دارد. همچنین نگرش مدیران ، دبیران و دانش آموزان نسبت به فناوری اطلاعات با یکدیگر کاملاً متفاوت است . سرانجام اینکه با کنترل و تغییر سرمایه اجتماعی و ابعاد آن به ویژه اعتماد در روابط بین شخصی و اعتماد به نهادهای اجتماعی می توان نگرش و تصمیم کنشگران نسبت به فناوری اطلاعات را نیز تغییر داد.

واژگان کلیدی : سرمایه اجتماعی، کنش اجتماعی، نگرش، فناوری اطلاعات، اینترنت.

Key Words: Social Capital, Social Action, Attitude, Information Technology, Internet.

1- عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران khoshfarf@yahoo.com

چکیده مقاله

سرمایه اجتماعی و رفتارهای زیست محیطی در ایران

 (مطالعه موردی : استانهای گیلان ، مازندران و گلستان)

غلامرضا خوش فر [1]  صادق  صالحی [2]

سرمايه اجتماعي عبارت از جنبه اي از ساخت اجتماعي است كه كنشهاي معين افراد را در درون ساختار تسهيل مي‌كند و قائم به سه عنصر اصلي: شبكه هاي مشاركت مدني ، هنجارهاي معامله متقابل و اعتماد مي‌باشد. رفتارهای زیست محیطی مجموعه کنشهای افراد جامعه نسبت به محیط زیست است که ممکن است مسئولانه و از روی توجه باشد و یا بالعکس همراه با بی توجهی و غیر مسئولانه باشد. از آنجا که سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از اساسی ترین عناصر تعیین کننده رفتارهای اجتماعی محسوب می شود لذا به نظر می رسد در تعیین رفتارهای زیست محیطی نیز کاملاً تأثیرگذار است . به طوری که از افراد با سرمایه های اجتماعی بالاتر انتظار می رود رفتارهای مسئولانه تری نسبت به محیط زیست از خود نشان دهند.این مقاله که بر گرفته از یک پژوهش میدانی در باره پارادایم اجتماعی مسلط و رفتارهای زیست محیطی در ایران می باشد بدنبال پاسخگویی به این سوال است که آیا رابطه ای بین سرمایه اجتماعی با رفتارهای زیست محیطی وجود دارد ؟ سرمایه اجتماعی تا چه اندازه قدرت تبیین و پیش بینی رفتارهای زیست محیطی را دارد ؟ ابعاد و عناصر عمده سرمایه اجتماعی ( شبكه هاي مشاركت مدني ، هنجارهاي معامله متقابل و اعتماد ) چه ارتباطی با رفتارهای زیست محیطی دارند ؟ و بالاخره اینکه رابطه ین سرمایه اجتماعی با رفتار های زیست محیطی در مناطق جغرافیایی مختلف (هر یک از استانهای سه گانه مورد بررسی) چگونه است ؟  روش تحقیق در مطالعه انجام شده از نوع پیمایشی (Survey)  می باشد. نمونه آماری شامل 750 نفر از ساکنان مناطق شهری استانهای گیلان ، مازندران و گلستان می شوند که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب انتخاب شده اند. مهمترین ابزار تحقیق «پرسشنامه» است که روایی سوالات آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ ارزیابی شده (0.878 P=) حاصل شده است . اعتبار سوالات نیز از طریق اعتبار صوری(مراجعه به متخصصان) مورد تأیید قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهند که بین سرمایه اجتماعی و رفتارهای زیست محیطی مسئولانه ارتباط معنی داری وجود دارد . علاوه بر این بین عناصر عمده سرمایه اجتماعی با رفتارهای زیست محیطی نیز ارتباط معنی داری برقرار است. همچنین این روابط در ناطق جغرافیایی مختلف ، متفاوت است . از یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که برای ترویج و توسعه رفتارهای زیست محیطی مسئولانه باید به فکر تقویت سرمایه اجتماعی و ابعاد آن بود .

واژگان کلیدی : سرمایه اجتماعی ، اعتماد اجتماعی ، شبكه هاي مشاركت مدني ، هنجارهاي معامله متقابل ، رفتارهای زیست محیطی.

Key Words: Social Capital, Social Trust, Civic Participation Net, Reciprocity Norms, Environmental Behavior.

چکیده مقاله پژوهشی

عنوان :

 بررسی نقش جمعيت هلال احمر در كنترل وپيشگيري از عفونت HIV و ايدز

(مورد مطالعه : مراجعان تحت پوشش مراکز مشاوره جمعیت هلال احمر دراستانهای؛کرمانشاه،کردستان،همدان،گلستان )

بیماری ايدز با فراز و نشیبهایی که در دو دهه اخیر در کشور طی کرده بواسطه تغییر در الگوی اشاعه و نفوذ در میان جوانان و به ویژه به خاطر اینکه الگوی انتقال آن از اعتیاد تزریقی به رابطه جنسی محافظت نشده تغییر نموده است ، درحال تبديل شدن به مسأله حاد بهداشتي و اجتماعی در كشور مي باشد. هدف اصلي اين مقاله ، مطالعه نقش جمعيت هلال احمر در كنترل وپيشگيري از عفونت HIV و ايدز مي باشد.  شناخت ميزان رضايتمندی استفاده كنندگان از خدمات جمعيت هلال احمر و مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری وابسته به آن در زمينه کنترل و پیشگیری از شیوع عفونت HIV و ايدز و نیز شناسايي عوامل فردي و اجتماعي موثر بر ارزيابي استفاده کننده گان ، از جمله هدفهای دیگر این مقاله پژوهشی است . سوال اصلی این است که کمیت و کیفیت فعالیت ها و اقدامات جمعیت هلال احمر برای کنترل و پیشگیری از عفونت HIV   و ایدز با تأکید بر سه محور اصلی اطلاع رسانی و آموزش ؛ مشاوره و راهنمایی و حمایت ، چگونه است ؟ به عبارت دیگر ارزیابی نسبی و رضایت استفاده کنندگان و بهره برداران اصلی از خدمات جمعیت هلال احمر در زمینه ایدز ، در چه حدی قرار دارد؟

براساس ماهيت موضوع ، نوع روش تحقيق مورد استفاده در اين پژوهش روش تحقيـق توصيفي است . از لحاظ روش اجرا این تحقیق از نوع  تحقیقات پيمايشی محسوب می شود. مهمترين ابزار تحقيق در اين مطالعه، پرسشنامه است كه سوالات آن براساس اهداف و سوالات پژوهش طراحي و تنظيم شده اند. اعتبار ابزار این پژوهش از نوع اعتبار صوری است و براي اندازه گيري روايي ابزار تحقيق ، از ضريب آلفاي كرونباخ (Alpha) استفاده شده است که نتایج حاصله روایی مطلوب(بیش از 75/0) را تأیید می کند. براي جمع آوري داده ها و اطلاعات لازم در اين مطالعه از دو روش اسنادي و ميداني استفاده شده است. جامعه آماري اين تحقيق شامل كليه افرادي است كه تحت پوشش فعاليت ها و اقدامات آموزشي، مشاوره اي و حمايتي جمعيت هلال احمر و مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری وابسته به آن قرار دارند. از بين استانهاي كشور چهار استان؛ كردستان، كرمانشاه، گلستان و همدان كه به لحاظ جغرافيايي و سطح عملكرد درموقعيت هاي متفاوتي قرار داشتند، انتخاب شدند. تعداد نمونه های تحقیق پیمایشی را 222 نفر از مراجعان مراکزمشاوره استانهای چهارگانه فوق تشکیل می دهند. یافته ها و نتایج پژوهش نشان می دهند که ، در مجموع ارزیابی پاسخگویان در باره نقش جمعیت هلال احمر در کنترل و پیشگیری از عفونت HIV و ايدز در سطح بالاتر از «متوسط » (157/3 از پنج)قرار گرفته است.زنان و ساكنان مناطق روستايي ارزيابي مثبت تري درباره نقش جمعیت هلال احمر داشته اند. در مقابل وضع تأهل تفاوت چندانی در ارزیابی آنها ایجاد ننموده است.  شدت رابطه نشان مي دهد كه ايجاد احساس اميدواري توسط گروهها و نهادهاي اجتماعي ، تأثير گروههاي اجتماعي در بهبودي بيماري پاسخگويان ، ميزان دريافت حمايت هاي مادي (مالي ، دارويي ، خواروبار و ساير حمايت ها) ، تمايل به استفاده از ابزارهاي حفاظت كننده (كاندوم) و میزان تحصيلات، داراي همبستگي قوي با ارزيابي پاسخگويان نسبت به نقش جمعيت در كنترل بيماري ايدز هستند. نحوه رفتار با این گونه افراد نشان می دهد که  بدرفتاري با اين گونه افراد حدود 3 برابر خوش رفتاري نسبت به آنهاست. مقایسه گروههای مختلف نشان می دهد که جمعیت هلال احمر و خانواده افراد بیشترین نقش و همسایه ها و نهادهای مذهبی کمترین نقش را در  ايجاد احساس اميدواري نسبت به زندگي در میان افراد مبتلا به HIV و ايدز دارند. با توجه به نتایج می توان پیشنهاد نمود که برای ارتقاء نقش و جایگاه جمعیت هلال احمر نبایستی یک بعدی به موضوع کنترل و پیشگیری از عفونت HIV و ايدز نگاه کرد بلکه نگاه سیستمی و توجه به نقش حمايت هاي مختلف و همچنين توجه به نقش گروهها و نهادهاي اجتماعي پيرامون بيماران مانند خانواده ، دوستان ، خويشاوندان ، نهادهاي مذهبي و سازمانهاي دولتي ذيربط، سازمانهای غیر دولتی و استفاده از حمايت هاي رواني و مادي آنها مي تواند در سازگاري بيماران با وضعيت بيماري خود و خروج از انزواي اجتماعي و همچنين ايجاد گرايش مثبت نسبت به عملکرد ارگانهاي ذيربط نظير جمعيت هلال احمر و مراكز مشاوره بیماریهای رفتاری تأثير بسزايي داشته باشد .

بوی باران، بوی سبزه، بوی خاک
شاخه‌های شسته، باران خورده، پاک
آسمان آبی و ابر سپید
برگ‌های سبز بید
عطر نرگس، رقص باد
نغمه شوق پرستوهای شاد
خلوت گرم کبوترهای مست...
نرم نرمک می‌رسد اینک بهار
خوش به حال روزگار
خوش به حال چشمه‌ها و دشت‌ها
خوش به حال دانه‌ها و سبزه‌ها
خوش به حال غنچه‌های نیمه باز
خوش به حال دختر میخک -که می‌خندد به ناز-
خوش به حال جام لبریز از شراب
خوش به حال آفتاب.

ای دل من، گرچه در این روزگار
جامه رنگین نمی‌پوشی به کام،
باده رنگین نمی‌نوشی به جام
نقل و سبزه در میان سفره نیست
جامت، از آن مِی که می‌باید تهی است
ای دریغ از تو اگر چون گل نرقصی با نسیم!
ای دریغ از من اگر مستم نسازد آفتاب
ای دریغ از ما اگر کامی نگیریم از بهار
گر نکوبی شیشه غم را به سنگ
هفت رنگش می‌شود هفتاد رنگ

دوستان عزیزم ؛
فرا رسیدن نوروز را بر شما و خانواده گرامیتان شادباش می‌گویم و امیدوارم سال نو روزگاری خوش وخرم برای شما و همراه با صلح و سربلندی برای همه ایرانیان باشد

همه ساله بخت تو پیروز باد                             همه روزگار تو نوروز باد